سيد جعفر سجادى
1134
فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى )
گروهى او را أدحى النّعام خوانند اى جايگاه خايه نهادن اشتر مرغ . و بميان آنچ ياد كرديم نامهاى ستارگان هست ديگر . و آن را نياورديم كه ايشان را اندر آن خلافها بود ، و نيز ما را بدان سماع نيفتاد تا درست شدى . چنان كه منطقة البروج قسمت كنند به دوازده بخش راست ، نام هر يكى برج ، همچنان نيز قسمت كرده آمد باندازهء رفتن ماه هر روزى چنانك هر روزى بمنزلى از آن فرود آيد . و عدد اين منزلها بنزديك هندوان بيست و هفت است و نزديك تازيان بيست و هشت . و چنانك برجها را از ستارگان ثابته صورتها كردند ، همچنان از كواكب ثابته منازل قمر را نشانها كردند . و چنانك از پس نقطهء اعتدال ربيعى نخستين برج حمل است ، همچنان نخستين منزل شرطين است . و نشان او دو ستارهء روشن بر پهنا نهاده از شمال سوى جنوب ، ميان ايشان دورى چند بازى است . و با آنكه سوى جنوب گرايندهتر است ستارهايست سيم خردترين . و اين شرطين بر سر و گاه حمل است ، و زين جهت او را نطح نام كردند . و نام منزل دوم بطّين ، و سه ستاره است خرد بر نهاد مثلثى . و جايگاهشان از صورت حمل دنبه است . و معنى بطين شكمك بود ، زيرا ك چون او را به شكم ماهى قياس كردند آن بزرگ بود و اين خرد . نام سوم منزل ثريّا اى پروين ، و آن شش ستاره است يك بديگر اندر خزيده مانندهء خوشهء انگور ، و بر كوهان گاو است ، و عامهء مردمان و خاصه شاعران ايشان بر آنند كه پروين هفت ستاره است ، و آن گمانى است نه راست . و هر چند كه نام نجم بر هر يكى از همه ستارگان افتد و ليكن پروين را خاصه است . و منزل چهارم دبران ، و او - ستارهايست بزرگ و روشن و سرخ گون بر آن چشم گاو كه سوى مشرق است نهاده . و سر گاو بر كردار قدحى است ، لبش سوى شمال و تنش كه دهان گاو است سوى جنوب . و دبران را نيز تابع النجم خوانند ، اى پس روندهء پروين . و نام پنجم منزل هقعه ، و او سه ستاره است خرد بر نهاد يك پايه و جايگاهشان سر جوز است . و از قبل خرديشان و يك بديگر اندر آمده بطلميوس هر سه را يك ستارهء ابرى بنگاشت . و نام منزل ششم هنعه ، دو ستاره است يكى خرد و ديگر پارهاى روشنتر . و هر دو بر پايهاى دو پيكرند . و منزل هفتم ذراع اى بازوى شير نزديك تازيان . و اين بازو مبسوط است ، زيرا ك مقبوض شعرى شامى است با مرزمش . و اين مبسوط دو ستاره است روشن بر سر هر و پيكر . و دورى ميانشان مانندهء دورى شرطين است . و نام هشتم منزل نثره ، اى بينى شير و جاى خلمش ، دو كوكب است خرد از جملهء صورت سرطان ، و ايشان را دو سولاخ بينى خوانند . و ميانشان آن ستارهء ابرى است كه بر سرطان است . و گروهى آن را ملازمهء شير نام كنند . و اما يونانيان آن دو ستارهء خرد را دوخر خوانند ، و آن ابرى ميان ايشان معلف اى علفگاه .